De rechtbank van eerste aanleg Leuven heeft vandaag een beklaagde veroordeeld voor onder meer oplichting en misbruik van vertrouwen. De beklaagde had gedurende meerdere jaren een uitgekiend systeem van misleiding opgezet waarbij zij het vertrouwen van verschillende personen won en vervolgens uitbuitte voor eigen financieel gewin. De (financiële) schade die door deze feiten werd veroorzaakt, is aanzienlijk. Verschillende slachtoffers verloren bedragen die zij gedurende lange tijd hadden opgebouwd.
Feiten
De bal ging aan het rollen na een melding van de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI) van 1 december 2020, waarin aanwijzingen van witwassen werden gesignaleerd ten aanzien van zes personen, onder wie de beklaagde.
Uit het verdere gerechtelijke onderzoek bleek volgens het openbaar ministerie dat een aanzienlijk deel van de personen die in de CFI-melding als mogelijke deelnemers aan witwaspraktijken werden genoemd, in werkelijkheid slachtoffers van de beklaagde waren. Volgens het openbaar ministerie ontleende de beklaagde, na het verspreiden van verzinsels en het aanwenden van manipulatieve technieken, aanzienlijke geldbedragen aan onder meer deze personen om persoonlijke uitgaven te financieren. Daarbij zou zij goed hebben geweten dat zij niet in staat was die bedragen terug te betalen.
Een aanzienlijk deel van de ontleende gelden kwam terecht in de vennootschappen van de beklaagde. Van daaruit werden uitgaven verricht die geen verband hielden met de activiteiten of het maatschappelijk doel van deze vennootschappen.
De beklaagde moest zich voor de rechtbank verantwoorden voor oplichting, misbruik van vertrouwen, misbruik van vennootschapsgoederen en bedrieglijk onvermogen. Daarnaast stond zij samen met twee van haar vennootschappen (hierna ‘beklaagde 2’ en ‘beklaagde 3’) eveneens terecht voor witwassen.
De ten laste gelegde feiten werden gepleegd tussen januari 2018 en juli 2023.
De beklaagde is een 42-jarige vrouw uit Aarschot. Verkeersgerelateerde inbreuken buiten beschouwing gelaten, had zij nog een blanco strafregister.
Oordeel rechtbank
Oplichting
De rechtbank stelt vast dat de beklaagde gedurende meerdere jaren op systematische wijze aanzienlijke geldbedragen heeft verkregen van verschillende personen uit haar omgeving. Anders dan de beklaagde voorhoudt, ging het daarbij niet altijd om mislukte leningen. Volgens de rechtbank was er sprake van een terugkerend patroon van misleiding.
De beklaagde ging daarbij bijzonder manipulatief te werk. Zij omringde zich geregeld met personen die gevoelig bleken voor de aandacht en belangstelling die zij hun schonk, onder meer vanwege hun leeftijd, behoefte aan sociaal contact, affectieve afhankelijkheid of eenzaamheid. Met deze personen bouwde zij doelbewust een hechte vertrouwensband op.
Eenmaal dat vertrouwen was gewonnen, gebruikte zij die persoonlijke band om financiële steun te verkrijgen. De slachtoffers verkeerden in de overtuiging dat zij iemand hielpen die hun dierbaar was en tijdelijk in moeilijkheden verkeerde. Daarbij presenteerde de beklaagde zich als succesvolle onderneemster, juriste, advocate of privédetective. Zij wekte de indruk te beschikken over aanzienlijke financiële middelen, rendabele ondernemingen of nakende inkomsten, waardoor de gevraagde financiële steun slechts tijdelijk noodzakelijk leek.
Uit het strafdossier blijkt evenwel dat het geld van de slachtoffers voornamelijk werd aangewend om de structurele financiële problemen van de beklaagde en haar verlieslatende vennootschappen te financieren en een luxueuze levensstijl in stand te houden die haar financiële draagkracht ruimschoots oversteeg. Waar de slachtoffers meenden een hulpbehoevende vriendin, partner, kennis of vertrouwenspersoon te ondersteunen, fungeerden zij in werkelijkheid als financiers van de levensstijl van de beklaagde.
Misbruik van vertrouwen
De beklaagde was houder van een zorgvolmacht en een bankvolmacht van een andere persoon. Zij gebruikte die bevoegdheden niet uitsluitend in het belang van die persoon, maar verrichtte ook betalingen die geen verband hielden met diens verzorging of levensonderhoud.
De rechtbank stelt bijgevolg vast dat de beklaagde de bevoegdheid om verrichtingen uit te voeren heeft aangewend voor andere doeleinden dan die waarvoor dit vertrouwen haar werd verleend.
Witwassen
De beklaagde bracht een deel van de gelden die zij had verkregen door oplichting en misbruik van vertrouwen onder in twee vennootschappen (hierna ‘beklaagde 2’ en ‘beklaagde 3’), waarvan zij oprichter en bestuurder was. In de ene vennootschap ging het om 233.161 euro, in de andere om 571.820,72 euro.
Door deze bedragen als rekening-courantvordering in de boekhouding van de vennootschappen op te nemen, werden de uit de misdrijven afkomstige gelden vermengd met het vermogen van de vennootschappen en werd hun oorsprong verhuld. Daardoor ontstond bovendien de schijn dat de vennootschappen een rechtmatige schuld hadden ten aanzien van de beklaagde, terwijl de middelen in werkelijkheid afkomstig waren uit de bewezen feiten van oplichting en misbruik van vertrouwen.
De rechtbank oordeelt dat de feiten van witwassen bewezen zijn ten belope van 804.981,72 euro.
Misbruik van vennootschapsgoederen
De beklaagde heeft gelden van twee van haar vennootschappen gebruikt voor persoonlijke luxe-uitgaven. Door vennootschapsmiddelen aan te wenden voor persoonlijke doeleinden heeft de beklaagde gehandeld vanuit een onrechtmatig persoonlijk belang en wetens en willens gehandeld in het nadeel van de betrokken vennootschappen. Haar handelen was bovendien strijdig met de belangen van de schuldeisers.
De rechtbank verklaart de beklaagde bijgevolg schuldig aan misbruik van vennootschapsgoederen.
Bedrieglijk onvermogen
Uit het dossier blijkt volgens de rechtbank dat de beklaagde de verkregen gelden niet alleen aanwendde voor haar persoonlijke uitgaven en levensstijl, maar er ook doelbewust voor zorgde dat zij buiten haar persoonlijk vermogen en buiten het bereik van haar schuldeisers bleven.
Volgens de rechtbank heeft de beklaagde op die manier bewust een constructie opgezet waarbij zij de feitelijke controle over aanzienlijke vermogensbestanddelen behield, terwijl die aan het zicht en het verhaalsrecht van haar schuldeisers werden onttrokken. Zo kon zij met de door de benadeelden verstrekte gelden een luxueuze levensstijl onderhouden, terwijl de mogelijkheden voor diezelfde benadeelden om hun vorderingen te verhalen aanzienlijk werden bemoeilijkt.
De rechtbank oordeelt daarom dat de beklaagde haar onvermogen op bedrieglijke wijze heeft georganiseerd.
Uitspraak rechtbank
De rechtbank veroordeelt de beklaagde voor zes feiten van oplichting, twee feiten van misbruik van vertrouwen, twee feiten van misbruik van vennootschapsgoederen en twee feiten van bedrieglijk onvermogen. Daarnaast is de beklaagde samen met twee van haar vennootschappen (in deze 'beklaagde 2' en 'beklaagde 3') schuldig aan feiten van witwassen.
De rechtbank veroordeelt de beklaagde voor deze feiten tot een gevangenisstraf van 3 jaar, met uitstel van tenuitvoerlegging gedurende een proefperiode van 5 jaar.
Daarnaast worden twee vennootschappen van de beklaagde eveneens veroordeeld ('beklaagde 2' en 'beklaagde 3'), omdat ze gebruikt werden voor feiten van witwassen. Een vennootschap ('beklaagde 2') dient een geldboete te betalen van 25.000 euro. De andere vennootschap ('beklaagde 3') krijgt eveneens een geldboete van 25.000 euro, maar met volledig uitstel gedurende een periode van drie jaar.
Voorts verklaart de rechtbank ten aanzien van de beklaagde en haar twee vennootschappen ('beklaagde 2' en 'beklaagde 3') een totaalbedrag van 1 miljoen euro verbeurd.
Op burgerlijk vlak moeten de beklaagde en haar vennootschap, 'beklaagde 2', aan een burgerlijke partij een schadevergoeding betalen van in totaal 246.387,58 euro. Dat bedrag wordt nog verhoogd met interesten tegen de wettelijke rentevoet vanaf 2020 tot heden.
Motivering rechtbank
De beklaagde heeft volgens de rechtbank gedurende meerdere jaren een uitgekiend systeem van misleiding opgezet waarbij zij het vertrouwen van verschillende personen won en vervolgens uitbuitte voor eigen financieel gewin. Zij bewoog zich daarbij in een web van leugens, halve waarheden en verzonnen verhalen, waarbij zij zich afwisselend voordeed als succesvolle onderneemster, advocate, privédetective of als iemand die werd geconfronteerd met ernstige medische problemen en tijdelijke financiële moeilijkheden. De rechtbank kan zich hierbij niet van de indruk ontdoen dat de beklaagde zich dermate heeft vastgereden in deze zorgvuldig opgebouwde schijnwereld dat zelfs de vraag rijst in welke mate zij zelf nog het onderscheid maakt tussen werkelijkheid en fictie.
De financiële schade die door de feiten werd veroorzaakt, is aanzienlijk. Verschillende slachtoffers verloren bedragen die zij gedurende lange tijd hadden opgebouwd, die afkomstig waren uit spaargelden, leningen of nalatenschappen. De gevolgen beperken zich evenwel niet tot de financiële schade. De beklaagde heeft ook een diepgaande vertrouwensschade veroorzaakt. Zij heeft mensen die haar nabij stonden, die haar wilden helpen of die zich om haar bekommerden, misbruikt en teleurgesteld.
Hoewel de rechtbank van oordeel is dat enkel een gevangenisstraf van aanzienlijke duur de ernst van de feiten voldoende weerspiegelt, ziet zij geen meerwaarde in een onmiddellijke vrijheidsberoving. Een effectieve gevangenisstraf zou de mogelijkheden van de beklaagde om (opnieuw) een maatschappelijk aanvaardbaar bestaan uit te bouwen, een stabiel inkomen te verwerven en de benadeelden te vergoeden aanzienlijk bemoeilijken. De rechtbank acht het belangrijker dat de beklaagde definitief afstand neemt van het patroon van misleiding waarin zij gedurende jaren is terechtgekomen en op eigen kracht een legaal inkomen verwerft waarmee zij kan beginnen aan de terugbetaling van de aanzienlijke schade die zij heeft veroorzaakt.